Vì sao Nhật Bản đang dần trở thành một đất nước “nhập cư”?

0
177

Chưa bao giờ lại có nhiều công dân nước ngoài đến với Nhật Bản như vậy, cũng chưa bao giờ chúng ta thấy một Nhật Bản “mở cửa” đến như vậy. Không phải là những người khách du lịch ghé qua đất nước thăm thú 1-2 ngày, mà là những con người sẽ sinh sống và để lại một phần cuộc đời của mình tại đất nước.

Tính đến cuối năm 2017, số người nước ngoài định cư và làm việc tại Nhật Bản chạm ngưỡng 2,5 triệu người, đạt mức cao kỷ lục và tăng tới 180.000 so với năm trước. Đặc biệt, ở khu vực đô thị Tokyo, 1/10 người dân ở độ tuổi hai mươi không phải là người Nhật Bản.

Với những sự thay đổi một cách âm thầm trong suốt 2-3 năm qua, bây giờ sẽ không còn là một điều đáng kinh ngạc nữa khi tìm thấy những cửa hàng tiện lợi ở thủ đô Tokyo mà không có sự xuất hiện của một nhân viên người Nhật nào. Nhật Bản quả thực đang trở thành một quốc gia đa sắc tộc, với các công dân đến từ mọi nơi trên thế giới: Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam, Nepal, Sri Lanka, Uzbekistan, Thái Lan, Myanmar,…

Chính phủ Nhật Bản đã từng tuyên bố rằng họ sẽ không áp dụng các chính sách khuyến khích nhập cư không phản ánh đúng thực tế. Sự thiếu hụt lao động trong nước đã dẫn đến việc một luồng lao động nước ngoài, thường lựa chọn thị thực sinh viên, đến với Nhật Bản và lấp dần đầy những khoảng trống trong các ngành công nghiệp. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với một chính sách khuyến khích nhập cư, và thực tế là đất nước cũng chỉ chấp nhận 20 người tị nạn vào năm ngoái. Vậy thì điều gì lại đang xảy ra với xã hội Nhật Bản?

Nó chỉ đơn giản là đến từ khoảng cách giữa các chính sách của chính phủ và thực tế xã hội đã xảy ra. Những gì chính phủ Nhật Bản chờ đợi từ chính sách của mình, cùng với những thay đổi đã diễn ra trong xã hội, đã có những sự chênh lệch lớn. Và vẫn cần một thời gian nữa để khẳng định rằng khoảng cách này thực sự tốt hay xấu đối với đất nước.

Sự xuất hiện của các sinh viên quốc tế

Những thay đổi đầu tiên, đến từ việc cho ph€p các sinh viên nước ngoài tại Nhật tham gia vào hệ thống lao động trong nước, theo hình thức bán thời gian. Trong thập kỉ qua, chính phủ đã theo đuổi và vượt qua mục tiêu đón nhận 300.000 sinh viên nước ngoài đến với Nhật Bản. Với mục đích biến Nhật Bản thành một quốc gia cởi mở và hòa nhập hơn với quốc tế, chính phủ đã thu hút các sinh viên nước ngoài đến với Nhật bằng một môi trường giáo dục “quốc tế” hơn.

Sau đó, lại xuất hiện những sự nới lỏng hơn nữa, khi các sinh viên quốc tế có thể làm các công việc bán thời gian. Những ai có visa sinh viên có thể làm việc tối đa 28 giờ/tuần, và khoảng 40 giờ/ tuần vào kì nghỉ hè. Điều này xuất phát từ thực trạng thiếu hụt lao động trầm trọng của xã hội Nhật, khi tình trạng suy giảm dân số đang ngày một trở nên nghiêm trọng hơn. Trên thực tế, đã có tới 90% sinh viên nước ngoài làm việc tại Nhật trong thời gian sinh sống và học tập trong nước.

Nhưng những đối tượng lao động này thực chất lại chỉ mang tính tạm thời với xã hội Nhật Bản, vì hầu như chính phủ Nhật Bản không có biện pháp hỗ trợ hay tiếp tục giúp đỡ kêu gọi họ ở lại sau khi hết hạn thị thực. Nên nhớ rằng hầu hết các sinh viên nước ngoài làm việc tại các cửa hàng tiện lợi theo học tại các trường dạy tiếng Nhật, và họ luôn được yêu cầu trả trước một khoản phí là 1 triệu yen cho chi phí nhập học và các chi phí giáo dục khác. Điều này đồng nghĩa với việc hầu hết đến Nhật Bản cùng với một khoản nợ treo lơ lửng trên đầu, cùng công việc part-time 28 giờ/tuần không đủ để họ trang trải nổi các khoản phí sinh hoạt. Họ rời Nhật, cũng như lúc đến, với một khoản nợ chưa trả được hết.

Một số người nói rằng những sinh viên nước ngoài này đến với Nhật Bản chỉ để làm việc và kiếm tiền để gửi về nước, họ giành được lợi ích cho mình trong khi đất nước chẳng nhận được gì cả. Điều này chỉ đúng trong một số trường hợp. Bởi thực tế lại chứng minh điều ngược lại, bởi các lao động nước ngoài đang giúp đỡ rất nhiều trong việc lấp đầy những khoảng trống trong thị trường lao động Nhật Bản. Nhiều người Nhật Bản vẫn cho rằng đất nước mình không có nhiều người nhập cư, trong khi thực tế đã ghi nhận con số 2,5 triệu người. Và xứ sở mặt trời mọc nhận được rất nhiều ích lợi từ dòng lao động mới này.

Theo thông tin trong Cơ sở dữ liệu di cư quốc tế của OECD, trong cả năm 2015 và 2016, Nhật Bản đứng thứ tư về số lượng người nước ngoài sinh sống trong nước. Chính phủ đang tìm cách tăng con số này hơn nữa bằng cách thông qua dự luật về tình trạng thị thực mới cho lao động nước ngoài với kĩ năng đặc biệt.

Không còn nghi ngờ gì nữa, Nhật Bản hiện đang bước vào giai đoạn mới trong việc mở cửa hơn đối với các lao động nước ngoài. Và dù muốn hay không, với các chính sách của mình, cùng với thực trạng dân số ngày một thu hẹp lại, sự xuất hiện của những người ngoại quốc trong lực lượng lao động Nhật Bản vẫn sẽ ngày một tăng lên.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here